Agendapunten
Begin
Als nieuw lid van de Leghornclub wil ik me graag even voorstellen. Hoewel ik bekend ben vanwege de Ancona zijn er toch en paar redenen dat de Leghorn op de shows mijn bijzondere aandacht heeft. Waar mijn bijdrage een beetje veel "Ancona" is moeten de lezers dat maar voor lief nemen. Leghorn en Ancona zijn toch beide rassen, die hun oorsprong in Italie hebben en dicht bij elkaar staan. Vandaar. Thuis op onze boerderij hadden we in de jaren vijftig en begin jaren zestig van de vorige eeuw de witte Leghorn als bedrijfskip. Dat was toen heel gewoon in de Achterhoek. Ik kan het me nog heel goed herinneren. Ik heb een oude foto van onze boerderij uit die tijd waar de witte Leghorn vrij tussen de hokken rond loopt. Witte Leghorn en RIR waren de kippen bij ons thuis. We hadden vier hokken, in de begin jaren zestig zo'n 800 tot 900 legkippen. Het bedrijfsinkomen bestond in sommige jaren zelfs voor de helft uit het geld dat we voor de eieren beurden! De melkkoeien en varkens konden dan samen nauwelijks tegen de kippen op! Maar met drie gulden per kilo waren de prijzen die je kreeg soms dan ook heel erg goed. Vergelijk die prijs van toen van drie gulden per kilo wat de bedrijfspluimveehouder nu ontvangt. Als je veertig jaar geldontwaarding erbij neemt een geweldig verschil. Toen kwam de klad erin. De grote schuren kwamen op, het was met onze kippen gedaan. De hokken stonden jaren leeg.

Zelf aan de slag
Zo'n 25 jaar geleden begon ik met mijn eerste grote Ancona's, de hoenders. Toen nog alleen met de rozekammige. Ze kwamen van Meindert Douwsma in Assen. Ik haalde ze achterop de fiets in een verzendkist, die ik meteen kreeg, op een zaterdagmiddag. Meindert's vader Jan Douwsma was juist daarvoor overleden. Ik kwam net als geroepen. Meindert zou de enkelkam Ancona verder brengen en ik de rozekammige. Achteraf is mij duidelijk geworden dat de oude voorganger en vader Jan eigenlijk die enkelkam deed en daarin heel goed was. Al sinds de jaren twintig van de vorige eeuw!! Hij maakte zelfs de Anconakriel als nieuw ras, rond 1930. En de blauwe Ancona, werd ook door hem nieuw gebracht. Deze stierf kort na zijn overlijden weer uit. Meindert bracht er met de rozekammige minder van terecht. En daar zou ik toen mee aan de slag. Meindert met de enkelkammige van zijn grote voorganger en vader. Maar toen ik die Ancona's 25 jaar geleden ophaalde had ik eerst een adres van iemand in Assen met witte Leghorns op het oog. Daar begon ik. Maar die persoon was toevallig niet thuis. En ik wilde meteen kippen. Het kan verkeren. Dus fietste ik door naar de Ancona's van Douwsma. Zo zie je maar.

Steendijk
Ik begon toen aan de Steendijk in Assen Oost. In de diepe tuin met drie kleine hokjes en drie rennetjes achter onze kleine villa. Een soort Hans en Grietje huis met een rieten kap en een bijzondere architectuur, nu een gemeentelijk monument vanwege zijn gave zeldzaamheid. Jarenlang had ik alleen grote rozekammige. Het ging meteen goed. Op de clubshow bij de Gooilandshow 1983, toen nog met voorzitter Dick de Boer, en in Utrecht in diezelfde jaren werden de eerste successen behaald. De eerste tien jaar werd ik 5 maal landelijk clubkampioen. Een heel historische beker met historische namen, van vijf personen die toen al waren overleden, werd dus definitief mijn bezit. Daar ben je nu nog zuinig op! Maar ja, in een kleine specialclub kun je al gauw kampioen worden. Dat ligt in de Leghornclub even anders. Inmiddels was ik ook actief met de enkelkam Ancona. Maar de rozekam stond en staat haast op het punt van uitsterven! Dus je voelt je verplicht deze varieteit te blijven fokken. Maar kwam mijn belangstelling voor de hoenders, vooral oude landrassen en met name de Ancona's nu toch vandaan??

Opa
Mijn opa Gotink uit Medler bij Vorden (Achterhoek) was in het eerste deel van de vorige eeuw al een zeer actief fokker. Voor hem als klein keuterboertje was het een neventak. Achteraf snap je haast niet hoe iemand op een boerderijtje van 2 hectare rond kan komen. Maar hij was een hele goede stroper, die in de bossen bij de kastelen tussen Vorden en Ruurlo strikt in zijn eentje de kost bij elkaar scharrelde. Het zgn. vlees van een koe smaakte daar thuis wel vaak erg vreemd. Met het fokken, showen en verkopen van kippen en eieren was hij altijd bezig. Hij heeft een keer twee fokhanen duur verkocht en voor datzelfde bedrag twee kleine stierkalveren teruggekocht! Ik heb nog enkele medailles vanuit die tijd kunnen achterhalen. Bijvoorbeeld uit Ruurlo van 1926. De overige correspondentie, bladen , prijzen etc. van vele tientallen jaren van hem zijn weg. Ik was jammer genoeg te laat zelf met deze liefhebberij begonnen, hij was toen net overleden. Alleen nog een brief aan een veearts in Apeldoorn, waar hij in 1932 problemen met zijn Ancona's beschreef. Hij kende v/d Ploeg uit Haarlem, die in 1926/1929 de Anconaclub oprichtte en daarvan de eerste voorzitter was.
Mijn opa Gotink had een groep rassen die je als landrassen kunt omschrijven. Vaak met een oude historie en vanuit een bepaalde streek. Hij fokte de Brakel in goud en zilver, Hollands Hoen in goudpel, Minorca, blauwe Andalusier en de Ancona. Dit laatste ras moet ik via de genen van hem hebben. Later kwam ik tot mijn blijde verrassing mijn opa via een omweg tegen in het archief van mijn speciaalclub op de ledenlijst uit 1947, waar ik toen en nu de secretaris van ben. Zelf werd hij ruim 97 jaar oud.

Anconaclub
Al een paar jaar na mijn start met de Ancona's nam ik het secretariaat en het penningmeesterschap van de Anconaclub over van de heer Elzinga. Elzinga zat al sinds 1939 in die club!!! Hij deed vaak het merendeel van het werk bij gebrek aan anderen en stond toen hij 70 jaar was al jaren te popelen om een opvolger. Ik kwam dus opnieuw weer net als geroepen! De heer Elzinga is onlangs op de leeftijd van bijna 95 jaar overleden. De fokkers van de Ancona lijken dus taaie rakkers. De huidige ereleden Stemerdink uit Winterswijk en erevoorziter Hovinga bij Alkmaar zijn inmiddels ook ver in de tachtig en eind jaren vijftig al met de fok gestart. De Anconaclub werd vanaf 25 jaar geleden een groot deel van mijn leven. Ik heb er veel werk van gemaakt, je kunt er wel een boek over te schrijven. Maar soms wordt je er na vele jaren ook wel eens moe van, vooral als je er alleen voor staat. Ik probeer daarom nu de samenwerking met de Nederlandse Leghornclub te verbreden. Want de Anconaclub en de Ancona moet doorgaan. En de contacten met de Leghorns geeft ook weer even nieuwe energie.

Blauwe Leghorn 1
Maar ook op een andere wijze kwam ik de Leghorn tegen. In de begin jaren tachtig van de vorige eeuw ben ik bezig gegaan met het maken van de blauwe Ancona. Deze kleurslag was daarvoor al sinds 1970 door Douwsma geschapen en erkend. Maar door het overlijden van Jan Douwsma ook weer verdwenen. Destijds was dit gebeurd met behulp van een blauwe Andalusier. Ik ben meer dan 20 jaar geleden opnieuw begonnen met de blauwe Ancona, maar nu met een blauwe Leghorn als basis. Ik kwam via een adres in de Wieringermeer in Oost-Groningen terecht. Daar heb ik toen een paar blauwe Leghorn hennen opgehaald. Gepaard met een Ancona haan ging ik van start. Zoals jullie wel zullen weten is dan de eerste generatie geheel zwart of geheel blauw. En allemaal met een rozekam want die vererft dominant. Ik weet nog dat ik toen een paar geheel zwarte kruislingen heb overgedaan aan een collega van mij, die later burgemeester in Franeker werd. Zij heeft er goede legsters aan gehad, deze geheel zwarte rozekam dieren. De pareling van de Ancona vererft namelijk ondergeschikt en komt pas in de tweede generatie bij een paar dieren tevoorschijn. Maar toen begonnen de problemen. Een aantal van mijn blauwe dieren waren nog te wit. Het intensieve grijs kreeg ik nog niet. Wel had ik een diepgrijze rozekam haan, een hele mooie, waar ik verder mee wilde. Maar die ging nu net dood. Dus het volgende jaar maar meer en veel kuikens gefokt. Ik had er wel 70, maar mijn ruimte was te beperkt. Dus kreeg ik bij de opfok voor het eerst te maken met veren pikken. Grote ellende en mijn eigen oorspronkelijke Ancona's kwamen in de hoek waar de klappen vielen. Het hele seizoen voor de shows ging naar de maan. Dus noodgedwongen ben ik toen met de blauwe Ancona gestopt.

Blauwe Leghorn 2
De voorzitter van de Anconaclub, namelijk Gerrit Stuy, is rond 1995 opnieuw met de blauwe Ancona begonnen. We wilden toch wat. Hij kreeg de beschikking over een blauwe Leghorn uit Duitland. De basis werd door hem gelegd. Een aantal jaren geleden moest hij de tuinruimte die hij hiervoor gebruikte opgeven. Gerrit hield toen alleen nog de Anconakrielen en is hier ook weer met de blauwe kriel begonnen. Ik heb toen zijn tussenproduct van de groten over genomen om het verder te brengen. Inmiddels is de kwaliteit van de blauwwit geparelde Ancona zodanig dat ze geshowd kunnen worden. Op de laatste clubshow in Zuidlaren heb ik een overjarige blauwe hen getoond, die als jong het jaar daarvoor ook al op de show was en een ZG waard. Dit dier heeft naar mijn mening toekomst. In het blad van zijn ze te zien..... Het blijft een kunst de bruine waas eruit te krijgen. Los van alle andere problemen die je hebt met blauw (onregelmatig grijs, niet intensief van kleur, zwarte spatten) en het verkrijgen van de witte parel en het contrast. Aalbers schreef destijds niet voor niets dat blauw meer een toestand was in plaats van een kleurslag. Maar van de geheelonthouders kreeg hij toen wel kritiek op deze mening.

Zo zien jullie dat de Leghorn voor mij naast de Ancona ook een bijzondere plaats inneemt. Ik hoop dat ik nog jarenlang de Leghorn op de clubshow mag bewonderen!

Bernhard Hanskamp

De rozekam Leghorn was er in het vroegere Oost Duitsland

Jaren geleden kwam ik in een Duits tijdschrift een artikel tegen over de rozekam Leghorn in de vroegere DDR.